فوايد فقهى و تفسيرى : 1 - اجر و مزد زن زانيه حرام است ، خواه آزاد باشد ، يا كنيز كه مجبور به اين كار شده باشد و بر اين امر ، اجماع منعقد شده است . 2 - حرمت شامل زانيه و جز او نيز مىشود . از افرادى كه اين امر را مىدانند و گرنه حرمتى نيست . آرى ، معامله با كسانى كه سيره و روش آنان اين قبيل كارهاست ، مكروه است . 3 - تحريم اجبار در صورتى كه طرف خواستار تحصّن و عفّت است ، از باب غالب موارد است و چون اكراه بدون اراده تحقّق نمىيابد . و گرنه اكراه مطلق حرام است ، خواه طرف اكثرا تحصّن و عفّت را اراده كرده باشد يا خير ، بله هدف طلب متاع دنيا باشد ، يا خير ؟ 4 - اينكه خداوند متعال مىفرمايد : « فَإِنَّ اللَّهَ مِنْ بَعْدِ إِكْراهِهِنَّ غَفُورٌ رَحِيمٌ » ؛ « يعنى : تنها آنان كه مكره و مجبور هستند ، مورد عفو واقع شوند » ، چون « إكراه رافع گناه مىباشد ، آنچنان كه رسول خدا ( صلّى اللّه عليه و آله و سلّم ) فرمودند : « از امّت من چند چيز برداشته شده است : خطا ، نسيان و آنچه بر آن مكره و مجبور شده‌اند » . « 1 » از اين رو ابن عبّاس آيه را اين گونه قرائت كرده است : « انّ اللّه لهنّ غفور رحيم » ؛ « خداوند آن زنان مجبور شده را بخشيده است » . امّا اجباركنندگان آنان نيز مورد عفو و مغفرت خواهند بود يا نه ؟ در صورتى كه توبه كنند و برگردند . مؤلّف مىگويد : « بدون توبه هم از باب تفضّل خداوندى ، نزد ما جايز است » . * * * [ 186 - 185 ] آيهء پنجم : « يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا إِنَّمَا الْخَمْرُ وَ الْمَيْسِرُ وَ الْأَنْصابُ وَ الْأَزْلامُ رِجْسٌ مِنْ عَمَلِ الشَّيْطانِ فَاجْتَنِبُوهُ لَعَلَّكُمْ تُفْلِحُونَ إِنَّما يُرِيدُ الشَّيْطانُ أَنْ يُوقِعَ بَيْنَكُمُ الْعَداوَةَ وَ الْبَغْضاءَ فِي الْخَمْرِ وَ الْمَيْسِرِ وَ يَصُدَّكُمْ عَنْ ذِكْرِ اللَّهِ وَ عَنِ الصَّلاةِ فَهَلْ أَنْتُمْ مُنْتَهُونَ » ؛ « 2 » « اى افرادى كه ايمان آورده‌ايد ! شراب و قمار و انصاب و ازلام ، امور پليدى هستند . از آنها اجتناب كنيد . شايد شما رستگار شويد ، شيطان مىخواهد با قمار و

--> ( 1 ) . مستدرك الوسائل ، ج 6 ، ص 432 ، كد شماره 7136 . السّراج المنير ، ج 2 ، ص 317 ، ( 2 ) . سورهء مائده ، آيهء 90 - 91 .